ERMENEK TARİHİ
|
Ele geçen Tarihi kalıntılardan
ve çevredeki eserlerden elde edilen bilgilerin 4500-5000 yıllık bir geçmişe ışık
tutması , eski ve Ortaçağ seyyahlarının notları-Salnameler , Seyahatnameler , ele
geçen yazılı kitabeler , Keramik ev eşyaları-demirden yapılmış silahlar , ok uçları
, bakır , gümüş ve altın sikkeler-19.yy. sonralarında , Oxford Üniversitesinden
Prof. W.Ramsay'ın çevrede yaptığı bilimsel incelemeler bu duruma ışık tutan belgeleri
içerir .
İlk Ermenek yerleşimi (
şehir çekirdeği ) olan ( Marassa'nın ) şimdiki “ Maraspolli “ denilen mağaranın
önündeki göçüklerin altından başlayarak “ İkidelik ” denilen “ Firan Kalesi ”
önlerindeki yıkıntı ve göçük kayaların altında kaldığını gösteren işaretler
vardır ... On'u aşkın Piskoposluğun “ Piskoposluk merkezi ” olarak tarihi bir
özelliği yanında bir başka öne çıkan özelliği de uzun yıllar bir Türk beyliğine
( Karamanoğulları Beyliğine ) başkent oluşudur . 1256 dan 1475 yılına kadar 250
yıla yakın hüküm süren “ Karamanoğulları Beyliği”nin Başkenti , Kültür ve sanat
Merkezi olarak tarih sayfasında yer alan Ermenek'te Kerimüddin Karaman Bey'den
sonra beyliğin başına oğlu MEHMET BEY geçmiş , büyük imar ve idari işler yanında
1277 Mayısında “Bu günden sonra Divanda , Dergahta , Barigahta , Mecliste ve
Meydanda Türkçe'den başka dil kullanılmayacaktır .” Fermanı ile Türk dilini
Fars-Arap dilleri baskısından kurtarıp , Öz Türkçemizi Türk Milletine
kazandırmıştır . 1960 yılından beri Karaman'da yapılan Türk Dil Bayramı Kutlama
Programlarının açılışı 1998 Mayısından beri Beyliğin Başkentinin Ermenek olması
, kurucusu Kerümiddin Karaman Bey ve Türk Dilinin mimarı olan oğlu Mehmet Bey'in
ve kardeşi Mahmut Bey'in Türbesinin Ermenek'e bağlı Balkusan Köyünde bulunması
nedeniyle Ermenek Aydınlarının gayretleri ile Ermenek'te yapılmaktadır.
Tanzimatın ilanından sonra 1845 yılında yapılan yeni Vilayet teşkilatına göre
Ermenek İÇEL SANCAK MERKEZİ olur . MUT, ANAMUR, SİLİFKE, GİLİNDİRE, KARATAŞ
SANCAĞINA BAĞLANIR. 26 YIL-SANCAK MERKEZİ olarak hizmet verir . 1871 Yılında
Sancak Merkezi Silifke'ye aktarılır . Ayrıca bu tarihte Belediye Teşkilatı
kurulmuştur . 1910-1915 Yıllarında Konya vilayetine . 1915 Tekrar İçel sancak
merkezine 1919 Yılında Konya iline bağlanan Ermenek 1989 yılında Karaman'ın İl
olması ile Karaman'a bağlı bir ilçedir .
Ermenek ve Çevresindeki Gezilebilecek
Tarihi Yerler:
Firan Kalesi ( Ermenek Kalesi ), Mennan Kalesi, Meydan camii ( Rüstem Paşa Camii -Emir Camii ), Sipas Camii, Ulu Camii, Akcamescit Camii, Tol Medrese ( Musabey Medresesi ),
Görmel Köprüsü ( Ala Köprü ), Maraspoli ( Maraspulla ) Mağarası, Büklü
Baba Sultan Ziyareti, Balkusan'da ( Bağbelen ) Karaman Bey
ve oğlu Mahmut Beylerin Türbesi ile Karaman Bey İmareti İkizin İni Tapınağı
|
COĞRAFİ YAPISI
|
Ermenek, Güney
Anadolu (Taşeli) Coğrafi yapısı içinde, Önceden Konya'ya bağlı iken 1989 yılında
Karaman'a bağlanmış; 5000 yıldır insanların yaşadığı bir yerleşim
merkezidir.Doğusunda Mut (87 km), Güneyinde Gülnar-Anamur (110 km), Batısında
Alanya (320 km) Kuzeyinde Hadim-Bozkır, Karaman (Mut üzerinden: 160 km) ile
sınırları vardır. Akdeniz iklimi ile İç Anadolu kara iklimi arasında bir geçiş
bölgesidir. Denizden yüksekliği şehir içinde 1250-1300 m. olup çevresi oldukça
yüksek dağ ve tepelerle çevrilidir. Ekilebilir toprakları azdır. Orman ve su
bakımından zengin sayılır, Küçükbaş hayvancılık ve meyvecilik ile günlük hayata
yönelik el sanatları, özel ve resmi sektörün işlettiği Linyit madenlerine bağlı,
işletmeler ve taşımacılık halkın geçim kaynağıdır.
Güneyinden geçen Göksu (Ermenek Çayı)
ve kollarının oluşturduğu dar vadi tabanlarında ve yamaçlarda zeytinden incire,
susamdan pamuğa, nardan cevize her türlü bitki ve meyveye karşılık; yüksekliği
2500 m.yi aşan çevre Toroslar'da Sedir, Ladin ve Köknar; eteklerinde çam
ormanları arasında yer alan doğal güzellikler, dereler, pınarlar, çağlayanlar,
dünya cenneti mesire yerleri, tertemiz havası, çevresinde İslamiyet öncesi ve
sonrasına ait antik kentler, tarihi yapıları ile misafirperver, sıcak kanlı
halkı ile turizme ve her türlü yatırıma açık bir dünya cennetidir.
Taşeli platosunu yararak gelen Göksu
Akdeniz Bölgesinin en önemli akarsularındandır. Toroslar'daki Haydar ve Geyik
dağlarından kaynaklarını alan güneydeki kol Ermenek suyu adını alır. Haydar
dağlarından doğan Hadim Göksu'nun ise Kuzeydeki kolunu oluşturur. Bu iki büyük
kol Mut İlçesi güneyinde birleşerek asıl Göksu'yu oluştururlar. Ermenek Göksu'yu
Gökdere ile Küçüksu'yun Sarıtaş bıçağı mevkiinde birleşmesinden itibaren
başlayan kısım ve Hadim Göksu'nun Mut'tan Suçatı yöresine kadar olan bölümüne
Ermenek Göksu'yu denir. Ermenek Göksu'yu üzerinde Gezende baraj göledi
oluşturulmuş olan bir de Görmeli Barajı etütleri sürdürülmekte, ayrıca bu
nehirden balık üretilmektedir. Bu nehre ulaşan derelerde harikadır. Nadire çayı,
Zeyve çayı gibi.
Balkusan, Altıntaş, Kamış ve Tekeçatı
yaylaları vardır. Özellikle Balkusan yaylasında arıcılık yapılır. Balları
meşhurdur. Buralarda çok çalba otu olur. Bu ottan elde edilen ballar Taşeli
Yaylası'nın en beyaz, en nefis ballarıdır. Balkusan başta olmak üzere bu
yaylalarda yapılan kaşar peyniri de çok nefistir. Özellikle Tekeçatı'nda
ağaçların kuturları pek fazladır. Burası oldukça sulak ve çayırlıktır. Burada
sığır ve at beslenir. Ermenek'in mesire yeri olarak ta en çok değerlendirildiği
yerlerindendir. Tekeçatı Balkusan deresinin güneye devamı üzerinde ve eski
Ermenek-Mut-Karaman yolu kavşağındaki derin vadiye Tekeçatı denir.
Ermenek'te Akdeniz iklimi ile Karasal
iklim arasında bir geçiş iklimi görüldüğü için doğal olarak bitki örtüsünde bir
çeşitlilik görülmektedir. Göksu vadisi boyunca ortalama 600-700 mt.
Yüksekliklere kadar maki türünden yabani zeytin, Pırnal meşesi, Böğürtlen, Terbi
azda olsa Zakkum, Mersin, Erguvan gibi bitkiler bulunur.
Yaygın bitki örtüsü ormanıdır.
Ağaçların çoğunluğunu katran (Sedir), Ladin (Köknar) kara ve kızıl çamlar
oluşturur. 2000-2250 m. den sonra otlar vardır. Yaylada iyi çayır yetişir.
Tekeçatı, Balkusan deresi Çevlik deresi kenarlarında iyi çayır yetişir.
Genel olarak Ermenek iklimi, Akdeniz
etkili iklimlerin (Akdeniz karakterli geçiş iklimi) olarak adlandırılan alt
tipine dahildir. Toros dağ sistemini izleyen sıcak karakterli, yazları kurak
kışları yağışlı bir iklim tipidir. Yıllık ortalama sıcaklıkları 16 santigrat
derecenin altındadır. En sıcak ay ortalaması 20 santigrat derecenin üzerindedir.
En sıcak ay Ağustos ayıdır.
En soğuk ay ise Ocak ayıdır. Bu
yüksek dağlarda ve yaylalarda yazlar kısa ve serin geçtiği halde Göksu
boylarındaki vadilerde sulak geçer. Uzun yılların yıllık ortalama yağış miktarı
564 mm'dir. |
SOSYA-EKONOMİK YAPISI
|
İlçe ekonomisi tarım , hayvancılık,
madencilik, taşımacılık sektörlerine dayanmaktadır. Ermenek yöresi zengin yer
altı ve yerüstü kaynaklarına sahiptir. Bölgede 75.000 hektarlık büyük bir alan
içerisinde değişik maksatlarla yüzyıllardır işletilen pelit, her çeşit çam,
köknar ve ülkemizde nadir bulunan sedir ağaçlarının oluşturduğu orman varlığı
yanında kömür, demir, krom, kurşun vs.. gibi zengin maden yatakları da
mevcuttur. Yalnız günümüzde bir kısım kamu ve özel işletmeler eliyle bunlardan
sadece kömür istihsali yapılmakta olup, onun da yıllık üretimi 600.000 tonun
üzerindedir. Dolayısıyla bölge diğer maden işletmeleri açısından büyük oranda
yatırım beklemekte ve bu gerçekleştiği takdirde ülke ekonomisine önemli katkılar
yapabilecek bir konumda bulunmaktadır.
85.000 hektarlık merası
yanında takriben 105.000 hektar civarındaki ekilebilir alan ile sıradan bir
tarım ve hayvancılık bölgesi olarak görülebilir. Bu arazinin de sadece 60.000
hektarı büyük ölcüde iptidai usullerle sulanmakta ve ikinci mahsulde
alınmaktadır. Zirai ürün olarak çeşitli meyveler (elma, armut, kiraz,vs.gibi) ve
sebzecilik yanında pamuk, susam, kenevir, zeytin,tütün ve haşhaş gibi
endüstriyel bitkilerde yetiştirilmektedir. Aslında büyük ölçüde bölgenin
ekonomik yapısını şekillendiren Göksu vadisinde bulunan küçük ana verimli arazi
üzerinde Akdeniz Bölgesinde yetişen her türlü ürünü de elde etmek mümkündür.
Bölgenin temelde kıl keçisi ve sığıra dayalı hayvancılığı yanlış politikalar
özelliklede Orman işletmelerinin uygulamaları yüzünden bitme noktasına
gelmiştir. Bu yönde sarf edilecek bir gayret ile bölge ve ülke ekonomisine çok
şeyler kazandırılacağı düşünülmektedir.
Ayrıca ilçemizde içine herhangi bir
katkı maddesi konmadan bağ ve bahçelerden toplanan üzümlerden helva yapılmakta
olup, modern tesisatlarda yapılan bu helvaların içinde şeker olmadığından dolayı
devamlı olarak büyük şehirlere satılmakta olup, yapılan bu ticaretle de
ekonomimize büyük katkıda bulunmaktadır.
Ermenek yöresinin büyük kentlere uzak
dağlık bir bölgede sıkışıp kalması ve çevre ile ilişkileri güçlükle sağlanabilen
bir yer olması sebebi ile burada el sanatları gelişip, çeşitlenmiş ve önemli bir
geçim kaynağı haline gelmiştir. Özellikle dokumacılığa dayalı küçük işletmeler
son yıllara kadar dayanabilmiştir. Bunun yanında kunduracılık, terzilik,
demircilik, bakırcılık, ağaç doğramacılığı, halıcılık ve yapı sanatları da
yörenin kapalı ekonomik sistemi içerisinde önemli bir yere sahiptirler. Onun
içindir ki Taşeli mıntıkasında yer alan yerleşim bölgelerindeki zanaatkarların
ekserisi Ermenek'lidir. Yine bu sistem içerisinde yöredeki Pazar ve panayırlar,
(Zeyve, Bardat, Barçın VS. gibi) belli başlı alışveriş merkezlerini ve sosyal
faaliyet alanlarını oluşturur.
İlçemizin toplam arazisi 110.311
hektardır. Bunun 24.100 hektarı kültür arazisidir. Kültür arazisinin 7.900
hektarı hububat alanı, 2.580 hektarı bakliyat alanı, 215 hektarı sanayi bitkisi
alanı , 1.406 hektarı meyve alanı, 3.500 hektarı bağ alanı, 506 hektarı sebze
alanı, 7714 hektarı nadas alanı, 65 hektarı terk edilmiş alandır. Kültür
arazisinin 8.334 hektarı sulanmakta, 15.766 hektarı da sulanmamaktadır.
Toplam arazinin 20.624 hektarı çayır
mera alanı, 61.483 hektarı ormanlık alan, 4.104 hektarı ise ürün getirmeyen
alandır. Köylerimizde ve İlçemizin Delialiler mevkiinde 8912 ton Elma,1832 ton
Armut,715 ton Kiraz 590 ton erik,35 ton iğde,1020 ton şeftali,10 ton vişne 458
ton nar,2.088 ton ceviz üretimi yapılarak ilçe ekonomisine katkıda
bulunulmuştur. Sebzecilik halkın gereksinimine yöneliktir. Turfanda sebzecilik
yöre iklimine yönelik ise de yapılmıyor. Yapılan sebze üretimi de halkın
gereksinimini karşılayacak kadar yapılmaktadır. İklim ve toprak yapısının
uygunluğu halkın ilgi ve isteğinin artışı dolayısıyla bağcılık yapılarak pekmez
üretilmektedir. Üretilen pekmezden helva ve bandırma yapılarak İlçe dışına
satılmak üzere gelir temin edilmektedir.
2002 yılında 5435 çiftçiye, 192000
dekar arazi için 2.6 trilyon lira Doğrudan Gelir Desteği ödemesi yapılmıştır
İlçemiz Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığınca 2002 yılında 3
Milyar TL değerinde 4600 adet Asma çubuğu, 17,6 Milyar TL karşılığı 13.538 adet
elma fidanı, 10 Milyar TL karşılığı 7692 adet ceviz fidanı, 25 Milyar TL
karşılığı 19.250 adet kiraz fidanı temin edilerek vatandaşlarımıza
dağıtılmıştır.
İlçemizde; 2.100 Koyun, 16.600 Kıl
keçisi, 2.959 Sığır, 12.000 kanatlı ve 5.100 Arı kovanı bulunmaktadır. 2.050
adet inekten yılda ortalama 6.150 ton süt elde edilmektedir. Bunun 1.000 tonu
evlerde kullanılmakta, 5.150 tonu ise mandıralar tarafından
değerlendirilmektedir. Yaklaşık olarak 1.700 ton peynir yapılmakta 2.000 kg
tereyağı elde edilmektedir. İlçemiz Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı
Başkanlığınca 2002 yılı içerisinde 32.320.000.000 .TL finansmanla 200 adet
koyun, 20 adet koç Aşağıçağlar ve Evsin köyü halkına dağıtılmıştır. Yörede
bulunan su kaynakları değerlendirilerek bugün 500 tona ulaşan alabalık üretimi
yapılmaktadır. Teşvik kredisi ile halkın desteklenmesi halinde bu miktar daha da
artırılacaktır.
|
EĞİTİM HİZMETLERİ
|
İlçemizde arazinin dağlık olması,
tarım ve ticaretin gelişmemesi, halkın fakir olması nedeniyle öğrenime karşı
ilgi çok fazladır. İlçemizde eğitimin istenilen düzeye ulaştırılması için her
türlü kaynak seferber edilmiştir. İlçemizde okuma yazma oranı %100'e yakındır.
İlçemizde 36 (İlköğretim ve Ortaöğretim) okulda toplam 295 öğretmenimiz
mevcuttur. Bunlardan 9 okul öncesi öğretmeni, 188 branş öğretmeni ve 98 sınıf
öğretmeni Bunun dışında 4 anasınıfı usta öğretimiz görev yapmaktadır. İlçemizde
toplam öğrenci sayımız (okulöncesi-ilköğretim-ortaöğretim) 6442'dir.
İlçemiz
genelinde toplam 11 okulda anasınıfı açılmıştır. Bu sınıflarımızda toplam 114
öğrenciye 9 öğretmen, 4 usta öğretici ile eğitim verilmektedir.
2004-2005 öğretim yılı istatistiki
bilgilerine göre, İlçemizdeki 28 ilköğretim okulunda 198 öğretmen ile 4761
öğrenci 119 derslikte eğitim öğretim yapmaktadır. İlçemiz genelindeki
okullarımız 15 birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okulu, 11 müstakil sınıflı
ilköğretim okulu, 1 yatılı bölge ilköğretim okulu ve 1 Özel İlköğretim okulu
olarak eğitim vermektedir. Bu okullarımızdan; 26 okulumuz normal, 2 okulumuz ise
ikili eğitim yapmaktadır. İlçemiz genelinde 24 okulumuzdaki 528 öğrenci merkez
okullarına taşınmaktadır. İlçemiz genelindeki ilköğretim okullarımızda 17 lojman
bulunmaktadır.
İlçemiz genelinde 3 genel lisede 31
derslik, 34 şube, 910 öğrenci 40 öğretmen ile eğitim-öğretim yapmakta, 4 meslek
teknik lisesinde (Anadolu Öğretmen Lisesi dahil) 41 derslik, 27 şube, 582
öğrenci ve 58 öğretmen ile eğitim-öğretim yapmakta, 1 özel lisede 4 derslik, 6
şube 75 öğrenci ve 4 öğretmen ile eğitim öğretim yapılmaktadır. İlçemizdeki
liselerde toplam 8 lisede 1567 öğrenci 102 öğretmen ile eğitim-öğretim
yapılmaktadır.
İlçemiz Halk Eğitimi Merkezi ve Akşam
Sanat Okulu'nda 10 öğretmen ile 16 kurs açılmıştır. Bu kurslara 207 meslek, 130
sosyal ve kültürel olmak üzere toplam 337 kursiyer katılmış ve 337 kursiyer
sertifika almıştır. Mustafa Demirok Mesleki ve Teknik Eğitim Merkezinde 31
öğretmen ile açılan 11 kursa 308 katılmış ve 46 usta öğretici ve 262 bilgisayar
belgesi, 54 kalfalık belgesi, 51 ustalık belgesi verilmiş olup, merkez
bünyesinde 68 çırak, 74 kalfa öğrenci kayıtlı bulunmaktadır.
İlçemizde Selçuk Üniversitesine bağlı
Ermenek Meslek Yüksek Okulu bulunmaktadır. 4 bölümde toplam 372 öğrenciyle
eğitim öğretime devam etmektedirler.
|
TURİZM OLANAKLARI
|
Ermenek ve çevresi İslamiyet öncesi
devirlerde kurulmuş uygarlık kalıntıları bakımından olduğu kadar İslami devir ve
uygarlık yönünden de eski ve köklü bir geçmişe sahiptir. Özellikle
Karamanoğulları Beyliğinin ilk başkenti ve uzun süre merkezliğini yapmış olması
nedeniyle bu devre ait karakteristik yapılar bölgede halen yaşayan tarihi
belgelerdir.
İlçemizi ziyarete gelen turistler,
dört yıldızlı Selçuklu Otel ' de konforlu bir şekilde konaklayabilirler.
İlçemizde halen canlılığını koruyan
tarihi ve turistik bir değer olan varlıklardan bazıları şunlardır;
Firan Kalesi (Ermenek Kalesi)
Mennan Kalesi
Meydan Camii (Rüstem Paşa Camii-Emir
Camii)
Sipas Camii
Ulu Camii
Akcamescit Camii
Tol Medrese (Musabey Medresesi)
Görmel Köprüsü (Ala Köprü)
Maraspoli (Maraspulla) Mağarası
Büklü Baba Sultan Ziyareti
Balkusan'da (Bağbelen) Karaman Bey ve
oğlu Mahmut Beylerin Türbesi Karaman Bey İmareti
İkizin İni Tapınağı
Kaynak:
http://www.ermenek.gov.tr
|